» » ΜΟΣΤΡΑ, Θυμιανά – Ήθη & έθιμα της Χίου

ΜΟΣΤΡΑ, Θυμιανά – Ήθη & έθιμα της Χίου

Η Μόστρα των Θυμιανών, αναβιώνει κάθε χρόνο την τελευταία εβδομάδα της Αποκριάς, στη Χίο. Ο Μ.Ε.Ο. Θυμιανών με την αρωγή του Δήμου Χίου αναβιώνει και διατηρεί το έθιμο, πολιτιστική κληρονομιά των ανθρώπων του νησιού.

Τα Θυμιανά δίνουν το έναυσμα για το ξεκίνημα των Καρναβαλικών εκδηλώσεων στη Χίο την Τυρινή Παρασκευή με το «ανέβασμα» της Μόστρας, Αυτό το έθιμο έχει τις ρίζες του πίσω στην εποχή εκείνη που οι πειρατές λυμαίνονταν το Αιγαίο και τρομοκρατούσαν τους κατοίκους του. Είναι αφιερωμένο σε αυτούς που έδωσαν τη ζωή τους για την προστασία του νησιού και των κατοίκων του.

Λίγη Ιστορία

Βρισκόμαστε στον Μεσαίωνα. Ήταν τότε που η Βυζαντινή Αυτοκρατορία είχε υποστείλει τους «Αετούς» της και η Γαληνότατη Αυτοκρατορία της Βενετίας και της Γένοβας, αν και κυρίαρχες πολλών παράκτιων περιοχών της Ελλάδας και νησιών, αδυνατούσαν να τις προφυλάξουν από τις επιθέσεις των πειρατών που λυμαίνονταν τα παράλια. Οι νησιώτες, εκτός των κατακτητών, είχαν να παλέψουν και με τη ληστοσυμμορία των Μπερμπερίνων Πειρατών που κατοικούσαν στα Βόρεια παράλια της Αφρικής. Έκαναν επιδρομές, έσφαζαν και λεηλατούσαν και, ακόμα χειρότερα, έπαιρναν αιχμάλωτους που τους πουλούσαν στα σκλαβοπάζαρα.

Στα Θυμιανά, για να αντιμετωπίσουν τις επιδρομές, όπως σε όλα τα μαστιχοχώρια, φρόντιζαν να χτίσουν τα σπίτια περιφερειακά κολλητά με μεσοτοιχία, ώστε να δημιουργούν ένα είδος κάστρου, και με μικρά παράθυρα, για να λειτουργούν σε ώρα ανάγκης σαν πολεμίστρες. Οι τρεις πόρτες του χωριού το πρωί άνοιγαν και το βράδυ έκλειναν. Δυστυχώς, μετά τον σεισμό του 1881 ,το χωριό υπέστη καταστροφές και μόνο η περιοχή «Βότες» μαρτυρεί σήμερα το παρελθόν του.

Για να είναι ολοκληρωμένο το αμυντικό σύστημα, εκτός από τα κάστρα και τα καστροχώρια, έχτιζαν «Βίγλες», ψηλούς πύργους -παρατηρητήρια. Όλες οι Βίγλες είχαν οπτική επαφή μεταξύ τους. Μόλις εχθρικό πλεούμενο γινόταν αντιληπτό, οι φύλακες – βιγλάτορες, αν ήταν μέρα με την χρήση του καπνού ή με κίνηση ρούχων ή, αν ήταν νύχτα, με το άναμμα φωτιάς, ειδοποιούσαν η μία βίγλα την άλλη και το νέο έφτανε γρήγορα στο χωριό.

Ήταν βράδυ Τυρινής Παρασκευής και, ενώ οι Θυμιανούσοι γλεντούσαν, έφτασε το νέο από τους άγρυπνους βιγλάτορες ότι πειρατικό πλοίο πλησιάζει την παραλία του Μέγα Λιμνιώνα. Οι Θυμιανούσοι ξεσηκώνονται και αποφασίζουν, αντί να κλειστούν στα τείχη, να αντιμετωπίσουν του πειρατές. Άντρες και γυναίκες παίρνουν κυρίως εργαλεία της δουλειάς, λίγα κρυμμένα ξίφη και ό,τι άλλο μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν ως όπλο και κατευθύνονται να στήσουν ενέδρα σ΄ένα στενό πέρασμα, τον Στένακα. Εκεί γίνεται φονική μάχη και οι Θυμιανούσοι κατατροπώνουν τους Πειρατές και τους ρίχνουν στη θάλασσα. Επιστρέφουν πανηγυρίζοντας στο χωριό, φωνάζοντας «Βρε, βρε, μωρή, μωρή» και, κρατώντας κλαδιά ελιάς, γλεντούν την νίκη τους. Οι αιχμάλωτοι κρεμάζονται (=μοστράρονται) για 3 μέρες στη κεντρική πλατεία του χωριού, το Καρούλι, για να διαλαληθεί σ’ όλους η επιτυχία τους. Το γλέντι κράτησε τρεις μέρες. Η παράδοση λέει ότι από τότε δεν ξαναπάτησε το πόδι του Πειρατής.

Αναβίωση του Εθίμου

Έκτοτε, κάθε χρόνο, ακόμα και σε δύσκολους καιρούς της ιστορίας μας, υπό την ευθύνη των συναφιών των Στενακούσων και των Χτιστάδων, από το 1955 με ευθύνη της Κοινότητας Θυμιανών και από το 1976 υπό την ευθύνη του Μ.Ε.Ο.Θ., την Τυρινή Παρασκευή «Ανεβάζουν τη Μόστρα» και την Τυρινή Κυριακή την «Κατεβάζουν». Η μάχη αναπαρίσταται με τα περίτεχνα βήματα του χορού «Ταλίμι», υπό τη συνοδεία παγιαυλιών και τουμπιών. Ανδρεία, παλικαριά και ομορφιά σε όλο της το μεγαλείο. Κλείνοντας χορεύουν τον επινίκιο χορό «Δετ», που σφραγίζει την ενότητα και την ομοψυχία των Θυμιανούσων. Τα συνάφια κρεμούν τα λάβαρά τους και τις ελληνικές σημαίες στα κάγκελα του Άη Στράτη κι έτσι κλείνει το παραδοσιακό κομμάτι της Μόστρας.

Η Μόστρα σήμερα

Την Τυρινή Παρασκευή το βράδυ το ανέβασμα της Μόστρας έχει χρώμα πιο Διονυσιακό. «Κουδουνάτοι» ντυμένοι με ποικιλόμορφα ρούχα και έχοντας καλυμμένο το πρόσωπο με μουτσούνες (μάσκες), για να κρύβουν την πραγματική τους ταυτότητα, κρατούν ξύλα, μπαστούνια, μαγκούρες για να χορέψουν το «Ταλίμι», όπως είθισται, και περιφέρονται ανάμεσα στον κόσμο με πειράγματα και αστεία. Έπειτα, ακολουθεί λαϊκό γλέντι στο Δημοτικό σχολείο.

Την Τυρινή Κυριακή το χωριό «φοράει τα καλά του»! Μεγάλοι και παιδιά, ντυμένοι Βρακάδες και Πειρατές, ξεκινούν το πρωί από τα ξωκλήσια του Αγίου Δημητρίου Κτιστών και του Αγίου Ιωάννη Στενακούσων και, αφού παρακολουθήσουν τη λειτουργία και αποδώσουν φόρο τιμής στους νεκρούς, κατεβαίνουν χορεύοντας το «Ταλίμι» προς το χωριό. Στην πλατεία Βουρνού τα συνάφια συναντιούνται και ενωμένοι κατευθύνονται στον κεντρικό δρόμο του χωριού. Πλήθος κόσμου συγκεντρώνεται, για να δει την αναπαράσταση της ηρωικής εκείνης μάχης, να ακούσει τα χτυπήματα των σπαθιών και τις πολεμικές ιαχές των μαχητών. Η μουσική συνοδεία είναι ζωηρή, δυναμική και αφυπνιστική και ο ρυθμός της τους συνεπαίρνει όλους. Στις νότες αυτής της μουσικής «χτυπά» η καρδιά κάθε Θυμιανούση.

Τα τελευταία χρόνια ο ΜΕ.Ο.Θ. αποφάσισε να εντάξει το Διονυσιακό έθιμο της παρέλασης των σατυρικών αρμάτων μετά το κατέβασμα της Μόστρας προκειμένου να προσεγγίσει μεγαλύτερο κοινό για την αναβίωση της Μόστρας. Και από το φαίνεται από την αύξηση της επισκεψημότητας κάθε χρόνο τα κατάφερε!

Οι γιορτή σφραγίζεται με παραδοσιακό πανηγύρι στην πλατεία του χωριού με άφθονο ποτό και μεζέδες, ζωντανή μουσική και πολύ κέφι. Γιατί στη Χίο κάθε ευκαιρία για γιορτή πρέπει να γιορτάζεται δεόντως!!!

 

Πότε είναι η Μόστρα:

Φεβρουάριος 2018, Παρασκευή 16 & Κυριακή 18

Που γίνεται η Μόστρα:

Θυμιανά, Χίος […read more about Thimiana]

Φωτογραφίες από την Μόστρα:

Video από την Μόστρα:

Courtesy of Kostas Anagnostou from chiosphotos.gr

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *